HET MONTESSORI KINDVOLGSYSTEEM voor kinderen van 2 tot 12 jaar

Een uitgave van de Nederlandse Montessori Vereniging (NMV)
Auteur: drs. E. Westra-Mattijssen

Vanaf september 2000 wordt op de Nederlandse montessoribasisscholen in toenemende mate gewerkt met het Montessori Kindvolgsysteem (het MKVS). Volgens de wet is iedere school verplicht om de ontwikkeling van kinderen te volgen en deze vast te leggen in een registratiesysteem. Men is vrij om te kiezen welke middelen hiervoor gebruikt worden.

Vanaf September 2008 kan ook in de montessoripeuterspeelzalen gebruik gemaakt worden van het MKVS, zodat er één doorlopende lijn in het volgen en registreren ontstaat en de onnatuurlijke grens bij 4 jaar op dit punt verdwijnt.

Tot aan 2000 ontbrak het in het montessoribasisonderwijs aan een specifiek middel om ontwikkelingsmomenten van kinderen in beeld te brengen, terwijl dat juist zo past bij de specifieke doelstellingen van dit type onderwijs.

Naast het feit van de wettelijke verplichting een volgsysteem te hebben, hebben montessorileraren de wens te kennen gegeven om op een praktische en overzichtelijke wijze gegevens van kinderen op eigen wijze vast te kunnen leggen. Het MKVS biedt daartoe een mogelijkheid. Begin 2008 kwam de vraag om het MKVS uit te breiden naar de leeftijd van 2 jaar.

(Noot: In dit stuk wordt gesproken over leraren waarmee de gehele groep van peuterleider/ster, en leider/sters van het basisonderwijs worden bedoeld.)
Het MKVS richt zich op het in beeld brengen van gedrag en/of vaardigheden binnen bepaalde ontwikkelingsgebieden van individuele kinderen en biedt een overzicht van de beslissingen die de leraar neemt ten aanzien van de begeleiding. Het omvat nu minimaal 10 jaar van de ontwikkeling.

De ontwikkelingsgebieden zijn:

■ Waarneming
■ Motoriek
■ Taal
■ Rekenen / Wiskunde
■ Geometrie
■ Kennisgebieden / perspectieven en
■ Perioden van groei.

De inhoud van het MKVS is gerelateerd aan de filosofie, de pedagogiek, de antropologie en de didactiek van Maria Montessori. Het gaat hierbij om de grondbeginselen van haar kosmische theorie tot en met de inzichten die ze later beschreven heeft in de trilogie; psicoarithmetica, psychogeometria en psychogrammatica. De Montessoritheorie is en wordt steeds aangevuld en uitgebreid met recente theoretische inzichten op gebied van de ontwikkelingspsychologie, neuropsychologie, de pedagogiek, de onderwijskunde en de didactiek. De didactiek is uitgewerkt in het ‘Lusmodel’ en beschrijft de basis waarop het werken met het MKVS stoelt.

Het MKVS is acht jaar lang als papieren versie uitgegeven in een map met daarin de inleiding, de toelichting en de beschrijvingen bij de registratieformulieren en een volledig kinddossier (inmiddels de 5e druk). Voor ieder kind wordt één maal gedurende de basisschooltijd een kinddossier met daarin o.a. de registratieformulieren aangeschaft. Vanaf  September 2008 kan men met een digitale versie werken. Deze versie is op vele gebieden weer geactualiseerd en het werken ermee  vergemakkelijkt het overzicht van de ontwikkelingsmomenten in velerlei opzichten.

In aansluiting op het MKVS, dat een dossier is dat wordt ingevuld door de leraar, wordt er ook een werkdossier voor het kind gemaakt. Naar verwachting zal het eind 2008 klaar zijn. In het werkdossier kunnen kinderen werk opslaan dat van belang is en dat door hen wordt geëvalueerd. Het belangrijkste onderdeel van het werkdossier zijn de reflecties van het kind op eigen op handelen en op keuzes die het bij het werk heeft gemaakt. Het is de bedoeling dat zowel het kinddossier als het werkdossier samen de informatie leveren die van belang is voor de ouders en voor de meest optimale schoolloopbaan van het kind.

De voordelen van het digitale MKVS:

■ Na het signaleren kan men snel en gemakkelijk de registratieonderdelen vinden.
■ Het invullen van de registraties verloopt vlot via een enkele muisklik.
■ De voortgang tussen de onder-, midden- en bovenbouw en de onderliggende peilpunten worden opgeslagen
■ Automatische koppeling tussen het individuele registratieformulier en het ontwikkelingsprofiel.
■ Iedere school kan zelf naar eigen inzicht informatieteksten en gegevens toevoegen.
■ Het digitaal MKVS kan extern worden benaderd, dus ook op een computer buiten het schoolnetwerk.

Het digitaal MKVS kan als losse module of geïntegreerd met de Eduscope Administratiemodule worden aangeschaft.

In april 2007 is een nieuwe versie verschenen van de nota 'Begeleidersgroep Montessori Kindvolgsysteem'. Deze nota vindt u hier.

Naar aanleiding van de uitbreiding voor de peutergroepen is er een tweede  nota geschreven. Deze nota vindt u hier.

Vanaf maart 2008 is het MKVS en de bijbehorende handleiding (inclusief het Lusmodel)  als merknaam geregistreerd met de daarbij behorende auteursrechten.

In samenspraak met Els Westra heeft het NMV-bestuur besloten te stoppen met de verkoop van de paieren versie van het MKVS. Vanaf nu is deze alleen nog in de digitale versie beschikbaar. Hiertoe is besloten, omdat de digitale versie kwalitatief zo veel anders en uitgebreider is dan de papieren versie. Een bijkomende reden is dat steeds minder scholen gebruik maken van de papieren versie, waardoor een herdruk onevenredig duur is geworden.